Orta Doğu’daki Çatışmalar Avrupa’da Enerji Arz Güvenliğini Tehdit Ediyor
ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarıyla tırmanan Orta Doğu krizi, Avrupa’da enerji arz güvenliğini ciddi şekilde tehdit ediyor. Hükümetler acil önlemler alıyor.
Orta Doğu’da ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan karşılıklı misillemeler, Avrupa’da enerji arz güvenliğini ciddi şekilde tehlikeye attı. Şubat sonunda tırmanan gerilim, Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatı durma noktasına getirerek kıta genelinde akaryakıt fiyatlarının 2 avro eşiğini aşmasına neden oldu. Avrupa hükümetleri, artan maliyetleri sübvanse etmek ve ekonomik istikrarı korumak amacıyla kapsamlı önlem paketleri devreye soktu.
Avrupa’da Enerji Maliyetleri Yükseliyor
Orta Doğu’daki jeopolitik krizin etkisiyle küresel enerji trafiğinde yaşanan daralma, Brent petrolün varil fiyatını 119 dolara kadar yükseltti. Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından Katar’daki tesislere yönelik saldırılar da piyasalardaki arz endişelerini artırdı. Bu durum, Avrupa genelinde sanayi üretiminden taşımacılığa kadar tüm sektörlerde maliyet baskısını ciddi ölçüde artırdı.
Almanya başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesinde litre akaryakıt fiyatı 2 avro seviyesinin üzerine çıktı. Bu gelişme, tüketiciler arasında toplumsal huzursuzluğu artırırken, enerji yoğun sektörler yüksek elektrik maliyetleri nedeniyle varlık mücadelesi veriyor. Avrupa Birliği Komisyonu, enerji faturalarını düşürmek amacıyla “Vatandaş Enerji Paketi” kapsamında yeni teşvikler ve fiyat izleme mekanizmaları üzerinde çalışıyor.
AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, son liderler zirvesinde savaşın enerji sektöründeki doğrudan etkisine dikkat çekti. Üye ülkelere devlet yardımları, vergi indirimleri ve şebeke maliyetlerinin sübvanse edilmesi yönünde acil eylem çağrısı yaptı. Von der Leyen, alınacak önlemlerin geçici, hedefli ve duruma özel olması gerektiğini vurguladı.
AB Konseyi Başkanı Antonio Costa da Orta Doğu krizinin neden olduğu fosil yakıt fiyat artışlarına çözüm bulunması gerektiğini belirtti. Costa, vatandaşları ve şirketleri korumak için acil önlemler alınacağını, Komisyon’un üye ülkelerin farklı koşullarını dikkate alan hedefli ve geçici tedbirler hazırlayacağını bildirdi. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ise tarihin en derin enerji krizlerinden biriyle karşı karşıya kalındığı uyarısını yaptı.
Üye Ülkelerden Krizle Mücadele Tedbirleri
Kıta genelinde enerji arz güvenliğini sağlamak amacıyla hükümetler peş peşe kritik kararlar aldı. Almanya, “akaryakıt önlem paketi” ile piyasa şeffaflığına odaklandı. İstasyonların fiyatlarını günde sadece bir kez değiştirmesine izin verilirken, antitröst makamlarına piyasa rekabetini korumak adına geniş yetkiler tanındı.
İtalya hükümeti, akaryakıtta litre başına 25 sentlik vergi indirimi sağlayan kararnameyi yürürlüğe koydu. Başbakan Giorgia Meloni, pompa fiyatlarını ham petrol varil fiyatlarına endeksleyen bir mekanizma kurdu. “Bay Fiyat” lakaplı mali polis birimi spekülasyonlara karşı anlık denetim başlattı.
Kamu borcu GSYH’nin yüzde 117’sine ulaşan Fransa’da hükümetin manevra alanı daraldı. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, genel vergi indirimi yerine ulaşım ve balıkçılık gibi kritik sektörlere “vaka bazlı” doğrudan yardımlara odaklanıyor. İngiltere’de ise enerji sektörü denetim kurumu Ofgem’in temmuz ayında yıllık tavan fiyat sınırını 1.641 sterlinden 2.150 sterline çıkarması bekleniyor.
Maliye Bakanı Rachel Reeves, en kırılgan haneler için KDV ve çevre vergilerinde kesintiyi içeren hedefli yardım modelleri üzerinde çalışıyor. İspanya’daki sol koalisyon hükümeti, savaşın ekonomik etkilerini hafifletmek amacıyla 5 milyar avroluk destek paketi üzerinde uzlaştı. Paketin en kritik maddesi, benzin, dizel, doğal gaz ve elektrik üzerindeki Katma Değer Vergisi’nin yüzde 21’den 10’a düşürülmesi oldu.
Başbakan Pedro Sanchez, nakliye şirketleri, çiftçiler ve balıkçılar için yakıt fiyatlarında litre başına 20 sentlik doğrudan sübvansiyon uygulanacağını duyurdu. Paket, kira düzenlemelerini de kapsayarak düşük gelirli ailelerin kira sözleşmelerinin uzatılmasını öngörüyor. Ayrıca, enerji faturalarını ödeyemeyen hanelerin elektrik ve gazının kesilmesine karşı koruma sağlanması planlanıyor.
Doğu ve Güneydoğu Avrupa ülkeleri de fiyat artışlarını dizginlemek için doğrudan yöntemleri tercih etti. Macaristan Başbakanı Viktor Orban, benzinin litresini 595 forint (1,77 dolar), motorini ise 615 forintte (1,83 dolar) sabitlediklerini açıkladı. Hırvatistan, Arnavutluk ve Kosova’da perakende fiyatlara sınırlama getirilirken, petrol şirketlerinin kar marjları denetim altına alındı. Yunanistan hükümeti ise akaryakıt ve temel gıda ürünlerinde kar marjlarını üç ay boyunca sınırlandırma kararı aldı.
Yorum Yap