Emtia Piyasaları ABD İran Gerilimi ve Merkez Bankası Kararlarıyla Dalgalandı
ABD-İran hattındaki jeopolitik gerilimler ve merkez bankası kararları, geçtiğimiz hafta emtia piyasalarında dalgalanma yarattı. Petrol yükseldi.
Geçtiğimiz hafta küresel emtia piyasaları, ABD-İran hattındaki jeopolitik gerilimler, Hürmüz Boğazı’na yönelik arz endişeleri ve büyük merkez bankalarının para politikası kararlarıyla dalgalı bir seyir izledi. Brent petrol fiyatları yükseliş gösterirken, paladyum hariç değerli metaller değer kaybetti; tarım emtiaları ise kahve dışında artış kaydetti.
Jeopolitik Gerilimler ve Enerji Piyasaları
ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’la müzakereleri askıya aldığını açıklamasına rağmen Tahran yönetiminin uzlaşmacı bir teklif sunduğuna yönelik haber akışı piyasalarda dalgalanma yarattı. Trump, İran’ın ABD ile müzakerelerde aracı olan Pakistan yönetimine sunduğu son tekliften memnun kalmadığını belirtti.
ABD’nin İran limanlarına yönelik uzun süreli abluka hazırlığı ve Hürmüz Boğazı’ndan enerji geçişlerine ilişkin endişeler, Brent petrol üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturdu. Petrol fiyatlarının yüksek seyri, enflasyonist baskıların güçlenebileceği endişelerini artırarak diğer emtia gruplarında da oynaklığın yükselmesine neden oldu.
Trump yönetiminin ABD Kongresi’ne gönderdiği mektupta, bölgedeki ABD Silahlı Kuvvetleri’nin varlığına rağmen İran ile savaşı sona ermiş saydığını bildirmesi jeopolitik risk algısında kısmi rahatlama sağladı. Ancak Hürmüz Boğazı’ndan enerji geçişlerine yönelik belirsizlikler, enerji fiyatlarında yukarı yönlü riskleri korudu.
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC+ cephesinden gelen haber akışı da piyasaları etkiledi. Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), 1 Mayıs itibarıyla OPEC ve OPEC+ üyeliklerinden ayrılma kararı aldığını duyurdu. Barclays, Hürmüz Boğazı’ndaki kesintilerin uzamasını gerekçe göstererek 2026 yılı Brent petrol fiyat tahminini varil başına 85 dolardan 100 dolara yükseltti.
Haftalık bazda doğal gazın İngiliz termal birimi (MMBtu) cinsinden fiyatı yüzde 10,2, Brent petrolün varil fiyatı da yüzde 7,4 arttı. Enerji güvenliğine ilişkin endişeler, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) akışlarına yönelik riskler ve Avrupa’da enerji maliyetlerinin yeniden yükselmesi doğal gaz fiyatlarını destekledi.
Merkez Bankası Politikaları ve Emtia Fiyatlarına Etkisi
Enflasyon risklerinin gündemde kalmaya devam ettiği haftada ABD Merkez Bankası (Fed), Avrupa Merkez Bankası (ECB), İngiltere Merkez Bankası (BoE) ve Japonya Merkez Bankası (BoJ) politika faizlerini beklentiler doğrultusunda sabit tuttu. Merkez bankası başkanları sözle yönlendirmelerinde temkinli bir ton sergiledi.
Fed Başkanı Jerome Powell’ın güvercin tondan uzak mesajları para politikasında ilave sıkılaşma ihtimalini yeniden gündeme taşıdı. Fed’in faiz kararını 8’e karşı 4 oyla alması, komite içindeki görüş ayrılıklarının belirginleştiğine işaret etti.
Makroekonomik veri tarafında ABD ekonomisi yılın ilk çeyreğinde beklentilerin altında büyüdü ve küresel talep görünümüne ilişkin soru işaretlerini artırdı. Buna karşın büyümenin ivme kazanma eğilimini koruması, resesyona yönelik endişeleri sınırlı tuttu.
Bu gelişmelerle tahvil piyasalarında satış baskısı arttı. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi haftalık bazda yaklaşık 10 baz puan yükselerek yüzde 4,3970’e çıktı. Dolar endeksi ise haftalık bazda yüzde 0,4 düşüşle 98,2 seviyesinden kapandı. Yatırımcılar gelecek hafta ABD’de açıklanacak tarım dışı istihdam verisine odaklandı.
Değerli ve Baz Metallerde Son Durum
Değerli metaller, tamamlanan haftada paladyum hariç negatif bir seyir izledi. Jeopolitik riskler güvenli liman talebini desteklemesine karşın, petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyon beklentilerini artırması ve tahvil faizlerindeki yükseliş fiyatlamalar üzerinde baskı oluşturdu. Haftanın son bölümünde İran’ın müzakereler için yeni bir teklif sunduğuna yönelik haber akışı, petrol fiyatlarında kısmi gevşeme ve değerli metallerde kayıpların sınırlanmasına neden olsa da haftalık bazdaki negatif görünümü değiştirmedi.
Analistler, değerli metallerde jeopolitik risklerin fiyatları desteklemeye devam ettiğini ancak Fed’in faiz patikasına ilişkin belirsizlikler ve tahvil faizlerindeki yükselişin fiyatlar üzerinde baskı oluşturduğunu ifade etti. Bu gelişmelerle paladyum yüzde 1,9 artarken, altın yüzde 2, platin yüzde 1,4 ve gümüş yüzde 0,4 geriledi.
Baz metallerde ise karışık bir seyir izlendi. Çin’den gelen imalat sanayi verileri talep görünümüne sınırlı destek verdi. Ancak küresel büyümeye ilişkin belirsizlikler, yüksek enerji maliyetleri ve faizlerin uzun süre yüksek kalabileceği beklentileri fiyatlamalar üzerinde etkili oldu.
Çin’de nisan ayı imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) 50,3 ile genişleme bölgesinde kalırken, hizmet sektörü PMI 49,4’e gerileyerek daralma bölgesine indi. Bakır fiyatlarında enerji dönüşümü ve altyapı yatırımlarına ilişkin uzun vadeli talep beklentileri korunurken, kısa vadede yüksek faiz ortamı ve küresel sanayi üretimine yönelik endişeler satış baskısını artırdı.
Analistler, temiz enerji ve yapay zeka için elektrik şebekesi yatırımlarının bakır ile alüminyum talebini destekleyebileceğini belirtti. Ancak kısa vadeli fiyatlamalarda küresel büyüme beklentileri, enerji maliyetleri ve faiz görünümü belirleyici olmayı sürdürdü. Baz metallerde nikel yüzde 1,2 artarken, kurşun yatay seyretti. Alüminyum yüzde 1,8, bakır yüzde 1,9 ve çinko yüzde 3,8 değer kaybetti.
Tarım Emtialarında Yükseliş Trendi
Tarım emtialarında kahve hariç pozitif bir seyir izlendi. Enerji fiyatlarındaki yükseliş, biyoyakıt üretiminin artacağı beklentileri üzerinden mısır, soya fasulyesi ve şeker fiyatlarını destekledi. Gübre ve lojistik maliyetlerine ilişkin endişeler de tahıl piyasalarında yukarı yönlü fiyatlamaları güçlendirdi.
Chicago Ticaret Borsası’nda işlem gören mısır, buğday ve soya fasulyesi, haftanın ilk bölümünde ABD-İran hattındaki görüşmelerin duraklaması ve ham petrol fiyatlarındaki yükselişten destek buldu. Ham petrol fiyatlarındaki artış, biyoyakıt talebine ilişkin beklentilerle mısır ve soya fasulyesi fiyatlarını destekledi.
Buğday fiyatları haziran 2024’ten bu yana en yüksek seviyesini test etti. Ancak ham petrol fiyatlarında görülen kısmi geri çekilme ve ABD’nin orta kesimlerinde hava koşullarının iyileşeceği tahminleri, haftanın son bölümünde tahıl fiyatlarında kar satışlarına yol açtı. Chicago Ticaret Borsası’nda mısır yüzde 3,5, buğday yüzde 3,2, soya fasulyesi yüzde 2 ve pirinç yüzde 0,7 yükseldi.
Şeker fiyatlarında, enerji fiyatlarının yüksek seyretmesi ve Brezilya’da şeker kamışının etanol üretimine yönlendirilebileceği beklentileri yükselişi destekledi. ABD’de Intercontinental Exchange’te pamuk yüzde 6,2 ve şeker yüzde 6,1 artarken, kahvede yüzde 1,7 düşüş görüldü. Kakaonun ton başına fiyatı haftayı yüzde 4,9 yükselişle tamamladı.
Yorum Yap