Mustafa Kemal Atatürk’ün Hayatı ve Milli Mücadeledeki Rolü
Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk’ün doğumundan ölümüne kadar geçen yaşamı, askeri başarıları, milli mücadeleyi başlatması ve Türkiye Cumhuriyeti’ni kurması detaylarıyla aktarılıyor.
Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk, 1881 yılında Selanik’te doğdu. İlköğrenimine Hafız Mehmet Efendi’nin mahalle mektebinde başlayan Atatürk, ardından Şemsi Efendi Mektebi’nde eğitimini tamamladı. Selanik Mülkiye Rüştiyesi’nden ayrılarak Selanik Askeri Rüştiyesi’ne geçti ve Manastır Askeri İdadisi’ni ikincilikle bitirdi. Askeri eğitiminin yanı sıra Fransızca öğrenimine de devam eden Atatürk, İstanbul’a gelerek Harp Okulu’nu 1902’de teğmen, Harp Akademisi’ni ise 1905’te kurmay yüzbaşı olarak tamamladı.
Kurmaylık stajı için 1905’te Şam’da 5. Ordu emrine atanan Mustafa Kemal, Suriye’deki hizmetleri sonrası Beşinci Rütbe’den Mecidi Nişanı ile ödüllendirildi. 1907’de Manastır’daki 3. Ordu Karargahı’na atandı ve Selanik’teki kurmay şubede görev aldı. Görevdeyken 1909’da İstanbul’daki 31 Mart Vakası’nı bastıran Hareket Ordusu’nda yer aldı.
Askeri Kariyeri ve Milli Mücadele Başlangıcı
Mustafa Kemal, 1910’da Arnavutluk’taki isyanı bastırmak için düzenlenen harekatta görev aldı. 1911’de İtalya’nın Trablusgarp’a asker çıkarması üzerine Tobruk’a gönderilerek Türk kuvvetlerini başarıyla yönetti ve Tobruk Savaşı’nı kazandı. 6 Mart 1912’de Derne Komutanlığı’na atandıktan sonra Ekim 1912’de Balkan Savaşı’na katılarak Dimetoka ve Edirne’nin geri alınmasında etkili oldu.
1913’te Balkan Harbi sonrası Sofya ataşemiliterliğine atanan Mustafa Kemal, Birinci Dünya Savaşı’nın başlaması üzerine cephede görev almak istedi. Başkomutanlık Vekaleti’nin Sofya ataşemiliterliğini daha önemli görmesi üzerine Enver Paşa’ya yazdığı mektupta, “Vatanın müdafaasına ait faal vazifelerden daha mühim ve yüce bir vazife olamaz” diyerek cephede görev talebini yineledi.
Bu talebinin ardından 1915’te 19. Tümen Komutanlığı’na atanan Mustafa Kemal, Gelibolu Yarımadası’nda düşman kuvvetlerinin ilerleyişini durdurdu. Conkbayırı taarruzu sırasında göğsüne isabet eden şarapnel parçasıyla ölümden kurtulan Atatürk, Anafartalar Kahramanı olarak ün kazandı. Çanakkale’den sonra Doğu Cephesi’nde 16. Kolordu Komutanlığı’na atanan Mustafa Kemal, 1916’da Rus saldırılarını durdurarak Bitlis ve Muş’u geri aldı ve generalliğe terfi etti.
Milli Mücadele ve Cumhuriyet’in Kuruluşu
1917’de Filistin ve Suriye’deki 7. Ordu Komutanlığı’na atanan Mustafa Kemal, ardından 2. Ordu Komutanlığı’na tayin oldu ancak bu görevi kabul etmeyerek İstanbul’da kaldı. Aynı yıl Veliaht Vahdettin ile Almanya’ya giderek incelemelerde bulundu. 1918’de Suriye cephesinde yeniden görevlendirilen Mustafa Kemal, İngilizlerin İskenderun’u işgal girişimini ve 7. Ordu’yu abluka altına alma planlarını İstanbul’a bildirdi.
İstanbul’da bulunduğu süre boyunca memleketin durumunu değerlendiren Mustafa Kemal Paşa, 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkarak milli mücadeleyi başlattı. 22 Haziran 1919’da Amasya Genelgesi’ni yayımlayarak milletin bağımsızlığının tehlikede olduğunu ve Sivas’ta bir kongre toplanacağını duyurdu. Osmanlı Hükümeti’ndeki görevinden istifa ederek 23 Temmuz 1919’da Erzurum, 4 Eylül 1919’da ise Sivas Kongreleri’ne başkanlık yaptı. Bu kongrelerde alınan kararlarla Büyük Millet Meclisi’nin temelleri atıldı.
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), 23 Nisan 1920’de Ankara’da açıldı ve Mustafa Kemal Atatürk Meclis ve Hükümet Başkanı seçildi. Milli Mücadele’nin sesini dünyaya duyurmak amacıyla 6 Nisan 1920’de Anadolu Ajansı (AA) kuruldu.
TBMM’nin açılmasına rağmen Osmanlı Hükümeti ile İtilaf Devletleri arasında imzalanan Sevr Antlaşması’nı tanımadığını belirten Atatürk, “Sevr Antlaşması bizce mevcut değildir” dedi. Yunan kuvvetlerinin İzmir’i işgali sonrası başlayan Sakarya Meydan Muharebesi’nde, 22 gün süren savaş sonunda Türk ordusu zafer kazandı. Bu zafer üzerine Mustafa Kemal Atatürk’e TBMM tarafından “Mareşal” rütbesi ve “Gazi” ünvanı verildi.
Atatürk’ün komutanlığında Türk ordusu, 26 Ağustos 1922’de Büyük Taarruz’u başlattı ve 30 Ağustos 1922’deki Dumlupınar Meydan Muharebesi’nde Yunan ordusunu bozguna uğrattı. 9 Eylül 1922’de İzmir’e girilmesiyle Kurtuluş Savaşı başarıyla tamamlandı. 11 Ekim 1922’de Mudanya Ateşkes Antlaşması imzalandı.
24 Temmuz 1923’te Lozan Barış Antlaşması imzalanarak Türkiye’nin bağımsızlığı tescillendi. Atatürk, Lozan Antlaşması’nı, “Türk milleti aleyhine, asırlardan beri hazırlanmış ve Sevr Antlaşması’yla tamamlandığı zannedilmiş büyük bir suikastın yıkılışını ifade eder bir vesikadır” sözleriyle değerlendirdi.
29 Ekim 1923’te Cumhuriyet ilan edildi ve Mustafa Kemal Atatürk Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı seçildi. 1938’de vefatına dek arka arkaya 4 kez Cumhurbaşkanı seçilen Atatürk, bu görevi en uzun süre yürüten Cumhurbaşkanı oldu. 14 Haziran 1926’da suikast girişimi engellenen Atatürk, bu olaya ilişkin, “Benim naçiz vücudum elbet bir gün toprak olacaktır fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır” değerlendirmesinde bulundu.
24 Kasım 1934’te “Atatürk” soyadı verilen Mustafa Kemal Atatürk, 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı’nın etkilerini hafifletmek amacıyla 1933’te Beş Yıllık Sanayi Planı’nı başlattı. Dış politikada Milletler Cemiyeti’ne üyelik, Balkan Antantı, Montrö Boğazlar Sözleşmesi ve Sadabat Paktı gibi önemli adımlar atıldı. Tarıma ve çiftçiye verdiği önemle çiftliklerde çalışmalar yaptırdı.
Atatürk, “Hatay, benim şahsi meselemdir” diyerek Hatay’ın ana vatana katılması için çaba gösterdi, bu hedef vefatından sonra 1939’da gerçekleşti. 10 Kasım 1938’de 57 yaşında hayata gözlerini yuman Mustafa Kemal Atatürk, askeri ve siyasi dehasıyla Türk milletinin gönlünde yaşamaya devam etmektedir.
Atatürk’ün naaşı, 16 Kasım 1938’de Dolmabahçe Sarayı’nda katafalka konuldu. 19 Kasım’da İzmit’e, oradan da Ankara’ya uğurlanan cenaze, 21 Kasım 1938’de Ankara Etnografya Müzesi’ndeki geçici kabrine defnedildi. Naaşı, 10 Kasım 1953’te ebedi istirahatgahı Anıtkabir’e taşındı.
Yorum Yap